نصب جک بازویی (لولایی)

نصب جک بازویی یعنی چه، و برای کدام دربها جواب می‌دهد؟

جک بازویی یا لولایی، دو موتور کوچک است که روی ستون‌های دو طرف ورودی بسته می‌شود و با یک بازوی متحرک، لنگه‌ها را حول همان لولای موجود باز و بسته می‌کند. نصب جک بازویی محبوب‌ترین راه برقی‌کردن دربهای دولنگهٔ حیاط و پارکینگ در ایران است، چون نه به حفاری نیاز دارد نه به تغییر ساختار درب.

اما یک شرط دارد که همه‌جا گفته نمی‌شود. لولاها و چارچوب درب باید سالم باشند. جک بازویی نیروی خودش را از همان لولا می‌گیرد و اگر لولا لق یا زنگ‌زده باشد، ظرف چند ماه هم لولا خراب می‌شود هم بازوی موتور.

مدل درست را از روی عرض و وزن لنگه انتخاب کنید

بزرگ‌ترین اشتباه خرید، انتخاب جک بر اساس قیمت است نه ابعاد درب. موتوری که برای لنگهٔ سنگین کوچک باشد، دائم در حداکثر جریان کار می‌کند و عمرش به دو سال هم نمی‌رسد.

در دربهای فلزی پر و بدون مشبک، فشار باد را هم حساب کنید. یک لنگهٔ سه‌متری تخت در باد شدید مثل بادبان عمل می‌کند و نیروی لحظه‌ای بسیار بیشتری به موتور می‌آورد.

مراحل نصب، همان‌طور که واقعاً انجام می‌شود

1. بازدید و اندازه‌برداری: عرض و وزن لنگه، جهت بازشو، فضای پشت ستون و وضعیت لولاها.
2. اصلاح مکانیکی درب: تعویض لولای فرسوده، تراز و رفع افتادگی لنگه. این مرحله را نمی‌شود از قلم انداخت.
3. برق‌رسانی: کشیدن خط مجزا با کابل مناسب و اتصال ارت. سیم مشترک با روشنایی حیاط، منبع دائمی افت ولتاژ است.
4. نصب پایه و بازو روی ستون با رعایت فاصله‌های کاتالوگ. یک سانتی‌متر خطا در این مرحله، در انتهای مسیر به چند سانتی‌متر تبدیل می‌شود.
5. نصب جعبهٔ برد، چشمی ایمنی و فلاشر.
6. ثبت مسیر و تنظیم نیرو، سرعت و تأخیر لنگه‌ها روی برد.
7. تعریف ریموت‌ها و تست نهایی با مانع واقعی زیر درب.

درب بیرون‌بازشو؛ جایی که نصب استاندارد جواب نمی‌دهد

اگر لنگه‌های درب شما به سمت بیرون و به طرف کوچه باز می‌شوند، نصب جک بازویی معمولی روی آن ممکن نیست. بازوی استاندارد برای کشیدن لنگه به سمت داخل طراحی شده و در حالت برعکس، هم زاویهٔ کار غلط می‌شود و هم موتور در بیشترین فشار قرار می‌گیرد. راهکار درست، استفاده از مدل‌های مخصوص بیرون‌بازشو یا نصب بازوی مفصلی با براکت معکوس است. یک نکتهٔ ایمنی هم اینجا مهم‌تر می‌شود: دربی که به سمت معبر عمومی باز می‌شود باید حتماً فلاشر و چشمی داشته باشد، چون عابر پیاده هیچ هشداری از باز شدن آن نمی‌گیرد. پیش از سفارش، حتماً جهت بازشو را به فروشنده اعلام کنید.

فضای پشت ستون را قبل از خرید اندازه بگیرید

بازوی جک برای باز شدن به فضای آزاد پشت لولا نیاز دارد. اگر ستون پهن باشد یا دیوار بلافاصله پشت لولا قرار گرفته باشد، بازوی خطی جواب نمی‌دهد و باید سراغ بازوی مفصلی رفت. اندازهٔ لازم را همان بازدید اولیه مشخص می‌کند و همین یک اندازه‌گیری، جلوی خرید اشتباه را می‌گیرد.

حالت دشوارتر وقتی است که اصلاً ستونی در کار نیست و درب مستقیم به دیوار جوش خورده. آنجا معمولاً پیشنهاد ما تغییر راهکار به جک ریلی کشویی یا جک زیرسطحی است، نه اصرار روی بازویی.

بازوی خطی یا مفصلی؛ تفاوت در یک جمله

بازوی خطی مثل یک پیستون مستقیم عمل می‌کند، جمع‌وجورتر است و قیمت پایین‌تری دارد، ولی برای باز شدن به فاصلهٔ مناسب بین لولا و لبهٔ ستون نیاز دارد. بازوی مفصلی مثل آرنج تا می‌شود و همین باعث می‌شود روی ستون‌های پهن هم بنشیند. در عوض قطعات متحرک بیشتری دارد و سرویس دوره‌ای برایش جدی‌تر است.

قاعدهٔ عملی ما این است: تا وقتی فضای کافی هست، بازوی خطی انتخاب بهتری است. مفصلی را زمانی می‌آوریم که هندسهٔ ورودی راه دیگری نگذاشته باشد.

جوشکاری یا پیچ و رول‌پلاک؟

پایهٔ جک بازویی باید به ستون منتقل شود و دو راه برای این کار وجود دارد. روی ستون فلزی، جوشکاری صفحهٔ پشت انتخاب درست است، چون اتصال یکپارچه می‌شود و هیچ لقی در طول سال‌ها ایجاد نمی‌کند. شرطش این است که ستون واقعاً پروفیل باشد نه ورق نازک روی بنایی.

روی ستون بتنی یا آجری، پیچ و رول‌پلاک انتخاب می‌شود ولی نه هر رول‌پلاکی. برای ستون بتنی باید از مهار مکانیکی یا شیمیایی استفاده شود، چون رول‌پلاک پلاستیکی معمولی زیر بار ضربه‌ای درب، ظرف یک سال شل می‌شود.

روی دیوار آجری قدیمی، هیچ‌کدام از این دو به‌تنهایی کافی نیست. راه‌حل استاندارد، نصب یک صفحهٔ فولادی سرتاسری با چند نقطهٔ مهار است تا بار روی سطح بیشتری پخش شود. اگر نصابی روی آجرِ سه‌سانتی مستقیم رول‌پلاک زد، از همان روز اول کار را نیمه‌کاره تحویل داده است.

در روز تحویل این هفت مورد را بخواهید

نصب خوب با راه‌افتادن درب تمام نمی‌شود. این فهرست همان چیزی است که ما در پایان کار با کارفرما مرور می‌کنیم.

چه چیزی عمر یک جک بازویی را تعیین می‌کند

دو جک یکسان روی دو ورودی مختلف، می‌توانند سه سال و ده سال عمر کنند. تفاوت تقریباً هیچ‌وقت از برند نیست.

• تناسب ظرفیت با وزن لنگه. موتوری که همیشه در مرز توان کار می‌کند، خیلی زودتر تمام می‌شود.
• سلامت لولا. جک بازویی نیرویش را از لولا می‌گیرد و لولای لق، کل بار را به بازو منتقل می‌کند.
• تنظیم درست نیرو و کاهش سرعت انتهای مسیر روی برد.
• روان‌کاری دوره‌ای مفصل و پین بازو، سالی یک بار.
• آب‌بندی جعبهٔ برد و مسیر کابل، به‌خصوص در ورودی‌های بدون سرپناه.

نصب روی درب چوبی، توری یا نمای مشبک

دربهای غیرفلزی نصب متفاوتی می‌خواهند. روی درب چوبی، بازو نباید مستقیم به چوب پیچ شود، چون چوب زیر بار ضربه‌ای می‌شکافد. راه درست، نصب یک تسمهٔ فلزی سرتاسری پشت لنگه و اتصال بازو به همان تسمه است.

دربهای توری و مشبک برعکس، سبک‌اند ولی در باد رفتار غیرقابل پیش‌بینی دارند. اینجا ظرفیت موتور مسئله نیست، تثبیت لنگه در حالت باز مسئله است. استاپ محکم و در صورت نیاز قفل مکانیکی، از ضربه‌خوردن بازو در باد شدید جلوگیری می‌کند.

چیزهایی که در پکیج نیست ولی لازمشان دارید

• کابل برق با مقطع مناسب و لولهٔ روکار یا توکار. طول مسیر تا تابلوی برق را از قبل بسنجید.
• محافظ ولتاژ برای خط تغذیهٔ برد. ارزان‌ترین بیمهٔ ممکن برای گران‌ترین قطعه.
• باتری پشتیبان اگر پارکینگ راه خروج دیگری ندارد. در قطعی برق، خلاص‌کن دستی تنها راه شماست.
• قفل برقی در دربهای عریض که در باد جمع نمی‌شوند.
• ریموت اضافه به تعداد واحدها. تعریف همه در همان روز نصب، هزینهٔ مراجعهٔ دوباره را حذف می‌کند.

درب دولنگه با لنگه‌های نامساوی

خیلی از ورودی‌های قدیمی دو لنگهٔ هم‌اندازه ندارند. یک لنگهٔ بزرگ برای عبور خودرو و یک لنگهٔ کوچک‌تر که عملاً همیشه بسته می‌ماند. برای این ورودی‌ها دو راه وجود دارد.

راه اول نصب دو موتور با ردهٔ متفاوت است، متناسب با وزن هر لنگه. کار می‌کند ولی تنظیم زمان‌بندی‌اش ظرافت دارد، چون لنگهٔ کوچک باید زودتر از بزرگ بسته شود تا لبه‌ها روی هم نیفتند.

راه دوم، برقی‌کردن فقط لنگهٔ اصلی و نگه‌داشتن لنگهٔ دوم با یک قفل زمینی است. ارزان‌تر است و در ورودی‌هایی که لنگهٔ دوم سالی چند بار باز می‌شود کاملاً منطقی. شرطش این است که عرض لنگهٔ اصلی برای عبور خودرو کافی باشد.

در هر دو حالت، ترتیب باز و بسته شدن روی برد تنظیم می‌شود. اگر این تأخیر درست تنظیم نشود، لنگه‌ها به هم می‌خورند و در چند ماه لبهٔ هر دو آسیب می‌بیند. جزئیات این تنظیم در کالیبراسیون جک و برای درک تفاوت حالت‌ها در راهنمای تک‌لنگه و دولنگه آمده است. اگر بعد از نصب صدای برخورد شنیدید، رفع صدا همان روز قابل انجام است و نمای کلی خدمات در نصب جک برقی پارکینگ آمده است.

هزینه، زمان و ضمانت

نصب یک جک بازویی دولنگه با تنظیم کامل معمولاً بین ۳ تا ۵ ساعت طول می‌کشد و اگر درب نیاز به اصلاح مکانیکی داشته باشد به یک روز کاری می‌رسد. برآورد هزینه بر اساس مدل انتخابی و متعلقات جانبی اعلام می‌شود و پیش از شروع کار به تأیید شما می‌رسد. مدل‌های موجود را در بخش جک بازویی درب پارکینگ می‌بینید.

برای انتخاب بین دو راهکار اصلی، مقایسهٔ جک بازویی و ریلی را بخوانید. اگر هنوز در مرحلهٔ برآورد هستید، هزینه و مراحل نصب جک پارکینگ و راهنمای درب تک‌لنگه، دولنگه و بیرون‌بازشو دو مطلبی هستند که قبل از تماس با نصاب ارزش خواندن دارند. بعد از نصب هم اولین سرویس روان‌کاری را برای پایان سال اول یادداشت کنید.

یک توصیهٔ آخر برای مدیران ساختمان. تاریخ نصب، مدل دستگاه و شمارهٔ سریال برد را جایی ثبت کنید که بعداً پیدا شود. روزی که ریموت اضافه لازم شود یا قطعه‌ای بخواهد عوض گردد، همین یک یادداشت چند روز رفت‌وبرگشت را حذف می‌کند.